બચુભાઈ કો ગુસ્સા કયૂં આતા હૈ?

       સાવિત્રીબેન જોડે લગ્ન થયા બાદ બચુભાઈને ખબર પડેલી કે લગ્નપૂર્વે સાવિત્રીને કોઈ યુવાન જોડે પ્રેમ હતો. પણ તે માણસે લગ્ન માટે ઈન્કાર કર્યો હતો. એક દિવસ તે માણસ જઈ રહ્યો હતો. તેના તરફ આંગળી ચીંધી  બચુભાઈએ પોતાના હિન્દીભાષી મિત્રને કહ્યું, “યે જો જા રહા હૈ ઉસ આદમી પર મુઝે ઈતના ગુસ્સા આતા હૈ કિ ઉસકા ગલા ઘોંટ દેનેકા જી કરતા હૈ! ઉસને મેરી જિંદગી બરબાદ કર ડાલી! પેલાએ પૂછ્યું, કેમ?બચુભાઈએ જવાબ આપ્યો: અરે યાર…! ઉસને સાવિત્રીસે શાદી કરનેસે ઈન્કાર કર દિયા થા. કમબખ્ત વો બચ ગયા ઔર મૈં ફસ ગયા…!!

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

અંતરનો એવોર્ડ

      એક ચિત્રકારને તેના એક ચિત્ર માટે લાખો ડૉલરનું ઈનામ મળ્યું. એ સમાચાર લઈને તે હર્ષભેર ઘરે આવ્યો. પણ પત્ની ઘરમાં હતી નહીં. ટેબલ પર તેનો પત્ર પડ્યો હતો. પત્રમાં લખ્યું હતું, હું મારા પ્રેમી જોડે હંમેશ માટે જઈ રહી છું. તેં લાખો ચિત્રો દોર્યા પણ મારા દિલમાં તું અંત સુધી પ્રેમની એક પાતળી રેખા પણ દોરી શક્યો નહીં. તારા નામ માટે તને અભિનંદન પરંતુ મને વિશેષ આનંદ ત્યારે થયો હોત જો તું એક તૃષાતુર સ્ત્રીના અંતરનો એવોર્ડ જીતી શક્યો હોત…! પ્રેમને શું તું માત્ર દેહ ચૂંથવાની કામગીરી ગણે છે?…? તેં તારા દેહની જરૂરિયાત પૂરી કરી પણ મારા દિલની જરૂરિયાત હંમેશા અતૃપ્ત રહી. તારી સાથેના દાંપત્ય જીવન દરમિયાન મને સમજાયું છે કે કલા એ કદાચ માત્ર નિજાનંદ પ્રાપ્ત કરવાનું અંગત સાધન બની રહે છે. સત્ય એ છે કે પોતાના જીવનસાથીને માત્ર તેની કલાથી સુખ મળી શકતું નથી, તેના આનંદ માટેની તેની પોતાની ચોક્કસ અપેક્ષા હોય છે. તે પૂરી ન કરવામાં આવે તો લયલા મજનુ કે હીર રાંઝા પણ પ્રેમમાં નિષ્ફળ રહે.

    દોસ્તો, અહીં અમારી સહાનુભૂતિ ચિત્રકાર કરતાં ભાગી ગયેલી સ્ત્રી સાથે વધુ છે. ઘણીવાર એવું થતું હોય છે કે એક કાર્ડિયોલૉજીસ્ટ દિવસમાં દોઢસો દરદીઓના હ્રદયની સ્થિતિ જાણી શકતો હોય છે પણ પાંચ દિવસથી રિસાયેલી તેની પત્નીના રુદિયાની રગ પકડી શકતો નથી. પત્ની આખી રાત કણસતી રહે છે અને પતિમહાશય ઘોરતા રહે છે. પ્રેમ માત્ર આનંદ નથી એક આરાધના છે. પ્રેમ ધારીએ તેટલો આસાન નથી. લાખો પ્રેમીઓ પ્રેમના વ્હેમમાં જીવ્યે જાય છે. મોટાભાગના પ્રેમિઓ પ્રેમિકાના શરીરને સ્પર્શી શક છે પણ હ્રદયને સ્પર્શી શકતાં નથી. પ્રેમ કરવા કરતાં પ્રેમને પામવો મુશ્કેલ છે. પ્રેમ એટલે બાસમતી ચોખાનો પુલાવ બનાવીએ તે પ્રકારની ઘટના…! પણ ખેતરમાં બાસમતી ચોખાને ઉગાડવાની ઘટના એટલે પ્રેમ…! પુલાવ બનાવવા કરતાં ખેતરમાં ચોખા ઉગાડવામાં અધિક મહેનત અને કૌશલ્યની જરર પડે છે. તે રીતે પ્રેમ કરવા કરતાં પ્રેમને જાળવવામાં વધુ કોઠાસૂઝની જરૂર પડે છે.

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

વહાલની કમાલ

    સત્તર વર્ષે થતો પ્રેમ સોડાબૉટલના ઉભરા જેવો હોય છે. સાંઠની ઉમરે એ પ્રેમમાં બાટલીના મધ જેવી ઠરેલતા આવે છે. મધમાં કદી ઉભરો આવતો નથી. સુરતના ગુરુનગરમાં એવી એક મધની બાટલી રહે છે. ૭૫ વર્ષથી ય મોટી ઉમરની એ બોટલનું નામ છે ઉત્તમ ગજ્જર! એ સાહિત્યરસિક માણસે એક ફંક્શનમાં અમને કહેલું, “હું આજે પણ મધુને ભરપુર પ્રેમ કરું છું. અરે… વહાલ પણ કરું છું!” એમની વાત સાંભળી (અને ખાસ તો એમની ઘરડી આંખોમાં દેખાતો ટીનેજર જેવો પ્રેમ જોઈને) મને સુરેશ દલાલની પંક્તિ અક્ષરશ: સાચી પડતી જણાઈ. આ રહી એ પંક્તિ: જુઓ એ કેવી કમાલ કર છે… એક ડોસો હજી ડોસીને વહાલ કરે છે…! દોસ્તો, પ્રેમ જીવનનો ઓક્સીજન છે. માણસો ઘરડા થાય છે. પ્રેમ ઘરડો થતો નથી. આયુષ્યની મુદત વધારવાની કળા માણસને હજી પ્રાપ્ત થઈ શકી નથી. પણ પ્રેમથી જીવવાનું માણસના હાથમાં હોય છે. એક સરવે એવું કહે છે કે જાપાનના માણસો ૧૦૦થી ય વધુ વર્ષ જીવે છે તેનુ કારણ એ છે કે તેઓ ભરપુર પ્રેમ કરે છે. એમ કહી શકાય કે આખું જાપાન “ઉત્તમ–મધુ”થી ભરેલું છે! જિંદગીની જડીબુટ્ટી તેમને હાથ લાગી ગઈ છે. એ જડીબુટ્ટીનું નામ છે– “પ્રેમ”.  તેઓ જાણે દુનિયાને મૂકપણે ફરિયાદ કરે છે, પ્યારકા સમય કમ હૈ જહાં… લડતે હૈં લોગ ક્યૂં વહાં?

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

લગ્નેતરના લફરાં

     સ્ત્રી–પરુષના લગ્નેતર સંબંધો કદી કારણોના ઓશિયાળા રહ્યા નથી. બન્નેના શારીરિક બંધારણમાં  “મેઈડ ફોર ઈચ અધર” નો છૂપો સંકેત સમાયેલો છે. સ્ત્રી–પુરુષ વચ્ચેનો પ્રેમ, વર્ષાઋતુમાં  વિના વાવેતરે ઊગી નીકળતી લીલોતરી જેવો હોય છે. એને ખાતર પાણીની જરુર પડતી નથી. પરંતુ મુદ્દાની વાત એટલી જ કે દરેકે પોતાના દાંપત્યજીવનની સુખાકારી માટે એટલું યાદ રાખવું જોઈએ કે તેઓ પર પાત્રો સાથે ભેગાં થાય ત્યારે તેમણે હંમેશાં પોતાના પાત્રને જ નજરમાં રાખવું. અમારા બચુભાઈ કહે છે, “કદી કોઈએ પ્રયત્નપૂર્વક લગ્નેતર સંબંધો બાંધી દાંપત્ય જીવનને અભડાવવું નહીં. પણ સંજોગોના શિકાર બની જ ગયા તો આભડછેટમાં બહુ માનવું નહી…! ચઢ જા બેટા શૂળી પર અલ્લાહ ભલા કરેગા… તેરા કસૂર ક્યા?  હોના હૈ વો હો કર રહેગા!”

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

લગ્નજીવન સફળ થયેલું ક્યારે કહેવાય?

     લગ્નજીવન સફળ થયેલું ક્યારે કહેવાય…? પ્રશ્ન અઘરો છે, છતાં એક નાનકડો માપદંડ સૂઝે છે. આજે મારે ફરીથી લગ્ન કરવાના આવે તો હું મારા અત્યારના જીવનસાથીને જ પતિ તરીકે પસંદ કરું એવો અંતરમાંથી અવાજ આવે તો કહી શકાય કે લગ્નજીવન સફળ થયું છે. ચાલો, એક કામ કરીએ. પરિણામ જે આવે તે… ખેલદિલીપૂર્વક સ્વીકારી લેવાની તૈયારી સાથે આ કીમિયો અજમાવીએ. બે પ્રકારના પરિણામ આવી શકે છે. પહેલી શક્યતા એ કે તમે બન્ને ઉદાસ થઈ જશો… અથવા એવું બનશે કે તમારા બન્નેની આંખોમાં પચ્ચીસ વર્ષપૂર્વે જન્મેલી પ્રેમની કળીઓ પુન: ખીલી ઊઠશે અને તમે નવેસરથી દાંપત્યની મધુરજની ઉજવશો! બેસ્ટ ઓફ લક!

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

કોણ મર્દ કોણ નામર્દ…?

   દોસ્તો, પાવરફુલ પતિની સમાજમાન્ય વ્યાખ્યા કઈ? કોઈ માણસ છપ્પન ઈંચની છાતી ધરાવતો હોય, આંખના ખૂણા લાલ રહેતા હોય, મૂછના આંકડા રાણા પ્રતાપની મૂછો જેવાં હોય, અને ગમે તે કારણે પત્નીને ઝૂડી કાઢતો હોય… એવા માણસને સમાજ મર્દ (અર્થાત્ પાવરફુલ પતિ) કહે છે. બીજી તરફ કોઈ સાચુકલો મર્દ માણસ અગર તેની બીમાર પત્નીના પગ દબાવતાં પકડાય અથવા કોઈ બાબતમાં પોતાની ભૂલ સમજાતા નમ્રતાપૂર્વક પત્નીની માફી માંગતો હોય તો તેને સમાજ બાયલો કહે છે. મર્દ નામર્દ અંગેની સમાજ રચિત વ્યાખ્યા જોતાં પ્રશ્ર થાય છે એવા સમાજને મર્દ કહેવો કે નામર્દ? પણ સદીઓથી સમાજની “ખાપ પંચાયત”માં એવા જૂઠાં જજમેન્ટોથી  ન્યાય તોળાતો આવ્યો છે. ન્યાય કરનારાઓની સમાજમાન્ય ફૂટપટ્ટીમાં હંમેશાં બે ત્રણ આંકડા ઓછા હોય છે, એથી સૌને બે ત્રણ ઈંચની ખોટ જાય છે! દોસ્તો, સમાજના કહેવાતા હરિશચંદ્રોની ફૂટપટ્ટીમાં પણ અમે માત્ર દશ ઈંચ સુધીના જ આંકડા જોયા છે. બોલો, શું કરીશું…? એ માટે છે કોઈ ગ્રાહકસુરક્ષા સંઘ?

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

મુલતાની યુદ્ધ

     અમારા બચુભાઈએ નવું ગાદલું કરાવવા મુલતાનીને ઓર્ડર આપ્યો. ગાદલું તૈયાર થઈને આવ્યું ત્યારે તે શ્રીમંત ઘરની ચરબીદાર શેઠાણી જેવું ઢામઢોલ હતું. પણ બે ત્રણ મહિનામાં જ તે કરમાયેલા ફુગ્ગા જેવું ઢીલું પડી ગયું. ખોલીને જોયું તો મુલતાની સાહેબે તેમાં ૨૦૦ રૂપિયાને બદલે ૮૦ રૂપિયાવાળો સસ્તો રૂ ભર્યો હતો. બચુભાઈ કહે છે, “આમાં ગમે તેવો ચતુર સુજાણ બંદો પણ આસાનીથી છેતરાઈ શકે છે. આ પ્રકારના ગાદલાં યુદ્ધમાં ગ્રાહક સુરક્ષાસંઘનો જજ હોય તો તે પણ લાચાર બની રહે છે. દોસ્તો, થાય છે એવું કે માણસને  આઈસ્ક્રીમ ખાવાની ઈચ્છા થાય તો તે કોલ્ડ્રીંક હાઉસમાં જઈને મોંઘા આઈસ્ક્રીમનો ઓર્ડર આપી શકે, પણ તે જાતે અંદર જઈને પોતાના સ્વહસ્તે સરસ આઈસ્ક્રીમ બનાવી શકે નહિં. દુનિયામાં કેટલાંક ચૅકપોસ્ટ એવા હોય છે જેમાં ઈમાનદારીની મનિબૅક ગૅરન્ટી હોતી નથી. તમે ચોખ્ખા દૂધના આગ્રહી હોવાને નાતે ભરવાડને ત્યાં ખુદ જઈને કહો કે, “મારે પાણી ભેગ્યા વિનાનું બિલકુલ ચોખ્ખું દૂધ જોઈએ છે. ભરવાડ તમારી આંખ સામે દૂધ દોહીને તમને આપશે. દૂધ લઈને ઘરે જતી વેળા તમને એવો સંતોષ થશે કે મને ચોખ્ખું દૂધ મળ્યું. પણ તમારી જાણ બહાર એવું બન્યું હોય છે કે ભરવાડ દૂધ દોહવા માટે તપેલી લઈને ભેંસ પાસે જાય છે ત્યારે પહેલેથી જ એમાં થોડું પાણી ભરીને લઈ જાય છે. આપણે તે કરામત પકડી શકતાં નથી. કદાચ એથી જ કહેવત પડી હશે, “જોનારની બે જ આંખ હોય છે પણ ચોરનારની ચાર હોય છે!” આપણે ત્યાં દૂધવાળો હોય, ટીવી મિકેનીક હોય કે ગાદલા બનાવવાવાળો હોય…, સમાજમાં ચોમેર દુર્યોધન અને શકુનીઓના મેળા જામ્યા છે. આ દેશમાં માણસ આસમાની કે સુલતાની યુદ્ધો જીતી શકે પણ મુલતાની યુદ્ધ જીતી શકતો નથી…!”

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

બીલો ડિગ્નિટી

     આજના યુવાનો ચાર હજાર રૂપિયાથી ઓછી કિંમતના બુટને બીલો ડિગ્નિટી સમજે છે. ગરીબ માબાપો દીકરાની ડિગ્નિટી જાળવવા દેવું કરીને તેની ઈચ્છા પૂરી કરે છે, પણ ચાર હજારના બુટ પહેર્યા પછી આડે માર્ગે ન જવાય તેનું દીકરાઓને ભાન હોતું નથી. તેમની મંઝિલ પાનનો ગલ્લો, નુક્કડ કે સિનેમાહૉલ હોય છે. એ લિસ્ટમાં દૂર સુધી પુસ્તકાલયનો સમાવેશ થતો નથી. બચુભાઈ કહે છે, “મારો ભત્રીજો રોજ લાઈબ્રેરી જાય છે એવું તેણે જણાવ્યું ત્યારે ખુશ થઈને તેને બક્ષિસ આપવા મેં ખિસામાંથી ૧૦૦ રૂપિયાની નોટ કાઢી. પણ તેણે સ્પષ્ટતા કરી કે, “લાઈબ્રેરી એટલે પુસ્તકોની નહીં, વિડિયો કૅસેટોની લાઈબ્રારી…!” ત્યારે મેં તેને એ સોની નોટ આપતાં કહ્યું, “આવતીવેળા સોના છૂટા લઈ આવજે…!”

 

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

અનુત્પાદકીય ઉપવાસો

    મીઠુ અર્થાત્ નમકનો વિકલ્પ સિંધવ ગણાય છે. ન જાણે એ કયો પદાર્થ છે…? ઉપવાસ કરનારાઓની સ્વાદેન્દ્રીય તેનાથી લાજ રહી છે. (સમાજમાં નમકનો વિકલ્પ મળે છે, નમકહલાલનો વિકલ્પ ઝટ મળતો નથી!) ન્યાય ખાતર સ્વીકારવું રહ્યું કે મીઠાને બદલે સિંધવ અને અનાજને બદલે શીંગોડા જેવા અનેક ખાદ્ય વિકલ્પો શોધીને શ્રદ્ધાળુઓએ ઉપવાસના શાસ્ત્રચિંધ્યા માહાત્મ્યને નષ્ટ કરી દીધું છે. તેઓ ઉપવાસને દિવસે (ફરાળરૂપે) રોજ કરતાં થોડું વધારે ખાય છે. દોસ્તો, જરા વિચારો એ તે કેવી વિચિત્રતા કે માણસ ઉપવાસને દિવસે જઠર ખાલી રાખવાને બદલે તેમાં વધારે અનાજ પધરાવે! બચુભાઈ કહેછે, માણસે કેટલું બધું ખાવું પડે છે ત્યારે તે એક ઉપવાસ કરી શકે છે? મુસ્લિમો રોજા કરે છે ત્યારે સૂર્યોદયથી સૂર્યાસ્ત દરમિયાન થૂંક પણ ગળતા નથી. આવી ઉપવાસ નિષ્ઠા નોંધપાત્ર છે. બહુ સાચી વાત એ છે કે અનપ્રોડક્ટીવ કર્મકાંડોને બદલે નક્કર ફલશ્રુતિવાળા પ્રોડક્ટીવ પરિશ્રમથી માનવજાતને ફાયદો થઈ શકે છે. ઉપવાસ કરનારા શ્રદ્ધાળુઓ કરતાં ખેતરમાં અન્ન પકવતા ખેડૂતોમાં આ દુનિયાનું વિશેષ કલ્યાણ છુપાયેલું છે…!

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com

ચાર ડાહ્યા દીકરા

એક વૃદ્ધના ઈન્ટરવ્યૂમાં પત્રકારોએ તેમને પૂછ્યું, “તમારા ચારે દીકરાઓ ઘડપણમાં તમારી દેખભાળ તો રાખે છે ને?” વ્રૃદ્ધે ઉત્સાહભેર કહ્યું, ‘‘હા, તેઓ ખૂબ કહ્યાગરા છે. હું નસીબદાર છું કે ભગવાને મને એવા દીકરાઓ આપ્યા. તેમના થકી જ મારું ઘડપણ સુખમાં વિતે છે!”

    પાછળથી પત્રકારોને જાણ થઈ કે એ વૃદ્ધને તો એક જ દીકરો છે. પત્રકારો ફરી તેમની પાસે ગયા અને પૂછ્યું, “તમે જૂઠું કેમ બોલ્યા? તમારે તો એક જ દીકરો છે, તમે ચાર કેમ કહ્યા?”

     જવાબમાં વૃદ્ધે કહ્યું, ‘હા, મારે એક જ દીકરો છે. તે વહુને લઈને કલક્તા તેના સાસરે રહેવા ચાલ્યો ગયો છે. તેને સસરાની મિલકત મળી છે. આટલા વર્ષોમાં એણે કદી મારી ખબર પૂછી નથી કે પૈસા મોકલ્યા નથી. પણ બૅંકમાં મારી બચતના ચાર લાખ રૂપિયા જમા છે, તે પૈસા દીકરાની જેમ મારું ભરણપોષણ કરે છે. તેઓ મિલકતમાં ભાગ માંગતા નથી. મારે તેમના પર કદી ખાધાખોરાકીનો દાવો માંડવો પડ્યો નથી. શ્રવણે તેના ઘરડા માબાપને કાવડમાં બેસાડી જાત્રા કરાવી હતી તેમ મારા એ ચારે દીકરાઓ ઘરબેઠાં મને જિંદગીની જાત્રા કરાવે છે! સગા દીકરાઓ મોં ફેરવી લે છે પણ આ દીકરાઓ કદી બેવફાઈ કરતાં નથી. મને સમજાયું છે કે ઘડપણમાં બૅંક બૅલેન્સથી ચઢિયાતા દીકરાઓ બીજા કોઈ નથી. હું પ્રાર્થના કરું કે ભગવાન સૌને એવા દીકરાઓ આપે. એ દીકરા હશે તો સગા દીકરાઓ પેસાની લાલચે પણ મૃતદેહનો અંતિમ સંસ્કાર કરવા આવશે. નહીં તો પૈસા વિનાના વૃદ્ધોનું  ઘડપણ બિનવારસી લાશ જેવું બની રહે છે!”      

dineshpanchal.249@gmail.com

dineshpanchalblog.wordpress.com