પ્રપંચતંત્રની ત્રણ વાર્તા   

જીવન સરિતાને તીરે…       “ગુજરાતમિત્ર”ના સૌજન્યથી સાભાર                 ‑ દિનેશ પાંચાલ

(રવિ પૂર્તિ)                                 તા.  01-09-19  માટે                            મો : 94281 60508

                                           પ્રપંચતંત્રની ત્રણ વાર્તા   

       નાનપણમાં બે બિલાડી અને એક વાંદરાની વાર્તા સાંભળી હતી. બે બિલાડીના ઝઘડામાં વાંદરો બિલાડીની રોટલી ખાઇ ગયો હતો. એ જૂની બોધકથામાં બચુભાઇએ સુધારો કરી આગળ કહ્યું: ‘બન્ને બિલાડીઓએ પરાજય પૃથ્‍થકરણ કર્યું અને એક યુક્‍તિ રચી. તેમને ફરી બીજી રોટલી મળી. બન્‍ને બિલાડીઓ ઝઘડવા લાગી. વાંદરાએ ઝાડ ઉપરથી જોયું અને પોતાના ‘જહાંગીરી ત્રાજવા’ લઇને હાજર થઇ ગયો. ઝઘડતી બિલાડીઓ સમક્ષ તેણે દરખાસ્‍ત મૂકી- ‘આવો.. હું તમારી મદદ કરું…?’ બિલાડીઓએ કહ્યું: ‘અમે તને બરાબર ઓળખીએ છીએ. તું અમારી રોટલી ખાઇ જાય છે!’ વાંદરાએ બચાવ કર્યોઃ ‘નારે ના… હવે હું સુધરી ગયો છું. હું હવે કોઇનું કશું ખાતો નથી!’

        બિલાડીએ વાંદરાને રોટલી આપી. વાંદરાએ રોટલીના બે ટુકડા કરી ત્રાજવામાં મૂક્‍યા. જે પલ્લુ નમ્‍યુ તેમાંથી એક મોટું બચકું ભરી લીધું. અને એ રીતે વાંદરો આખી રોટલી ખાઇ ગયો. બન્‍ને બિલાડી એકમેક તરફ જોઇ મૂછમાં હસવા લાગી. વાંદરો કંઇ સમજે તે પહેલાં ઢળી પડયો. બન્ને બિલાડીઓએ હાથ મિલાવતાં કહ્યું: ‘બેવકૂફ બંદર..! અમે રોટલી પર પોટેશીયમ સાઇનાઇડ (ઝેર) લગાડયું હતું.. અમારી આપસની લડાઇનો તને વારંવાર લાભ નહી લેવા દઇએ!’ દોસ્‍તો, એમ નથી લાગતું કે દેશની પ્રત્‍યેક ચૂંટણીટાણે હિન્‍દુ અને મુસ્‍લિમ બિલાડીઓએ ભેગા મળી રાજકીય વાંદરાઓને આવો પાઠ ભણાવવો જોઇએ..? હવે એવી જ બીજી (કાગડા અને શિયાળની) બોધકથા સાંભળો. કાગડાને પૂરી મળતી અને શિયાળ તે પડાવી લેવા તેના વખાણ કરતું. કાગડો શિયાળની પ્રશંસાથી પોરસાઇ કા…કા…કા કરી ઉઠતો તેથી ચાંચમાંની પૂરી શિયાળના મોઢામાં આવી પડતી. પરંતુ આ કાગડો શિયાળ કરતાં વધુ ચાલાક હતો. શિયાળે કાગડાના કંઠની પ્રશંસા કરવા માંડીઃ ‘કાગડાભાઇ, તમારો કંઠ કેટલો મધુર છે. મને એક ગીત સંભળાવોને!’ કાગડાએ પૂરી ચાંચમાંથી લઇ પગ તળે દબાવી અને શિયાળને કહ્યું: ‘હે ના(પાક) શિયાળ.., તું મારી પૂરી ચ્‍યાઉં કરી જવા માંગે છે, પણ બેવકૂફ.., પૂરી પડાવવાનો તારો દુષ્ટ ઇરાદો પડતો મૂક!’ છતાં શિયાળને પોતાની લુચ્‍ચાઇમાં વિશ્વાસ હતો, એથી એણે કાગડાનો કેડો ન મૂક્‍યો.

        કાગડાને મજાક સૂઝી. એણે કહ્યું: ‘તારે પૂરી જોઇએ છેને…? તો એક કામ કર… આંખો મીંચી ભગવાનનું સ્‍મરણ કર… પૂરી તારા મુખમાં પડશે…!’ ગરજવાન શિયાળે આંખો બંધ કરી. કાગડાએ મોઢું બીજી દિશામાં ફેરવી નાંખ્‍યું અને શિયાળના મોઢામાં હગાર કરી. શિયાળના ગુસ્‍સાનો પાર ન રહ્યો. એણે જંગલ આખામાં ચિસાચીસ કરી મૂકીઃ ‘કાગડાની ચાંચમાં પૂરી (કાશ્‍મીર) છે તે મારી છે. કાગડાએ મારી પૂરી પડાવી લીધી છે… પ્‍લીઝ કોઇ મને મારી પૂરી પાછી અપાવો…!’ પણ કોઇએ એની વાત સાંભળી નહીં. અંતે કાગડાએ  શિયાળને હસીને કહ્યું: ‘હે બુદ્ધિના બળદ…! હે શેતાનના શિરોમણી…! અક્કલ વગરના ઈમરાન..! તેં  પેલી કહેવત સાંભળી છે…? સો સોનાર કી ઔર એક લોહાર કી..! લુચ્‍ચાઇ છોડી દે નહીંતર હરામની પૂરી પડાવવામાં ક્‍યાંક તારી આખી બત્રીસી બહાર આવી જશે. પૂરી પર પૂરો અધિકાર મારો છે તે હવે આખુ જંગલ જાણે છે સમજ્‍યો?’ હજી સુધી પૂરી (કાશ્‍મીર) કાગડાની ચાંચમાં ટકી રહી છે. ના(પાક) શિયાળ કોણ જાણે કઇ આશામાં ઝાડ નીચેથી ખસતું નથી.

                                                                             ધૂપછાંવ

         એક અમેરિકન પ્રવાસી ભારતની ઓફિસમાં ગયો. ઓફિસનો સ્‍ટાફ પોર્ટેબલ ટીવી પર ક્રિકેટની મેચ જોવામાં મશગુલ હતો. એણે એક કર્મચારીને પોતાના કાગળો જોવાની વિનંતી કરી. કર્મચારીએ એ કાગળો પેન્‍ડીગ બોર્ડ પર ચઢાવતાં કહ્યું, ‘યુ કમ ટુમોરો… આજ મેચ ચલ રહા હૈ!’ અમેરિકન પ્રવાસીને ગુસ્‍સો આવ્‍યો. તેણે કહ્યું: ‘મારે અત્‍યારે જ મેનેજરને મળવું છે. ક્‍યાં છે મેનેજર?’ પેલા કર્મચારીએ જવાબ આપ્‍યોઃ ‘હું જ મેનેજર છું!’ અમેરિકન સ્‍તબ્‍ધ થઇ ગયો. તેના હોઠો પરથી શબ્‍દો સરી પડયાઃ ‘ઓહ… વોટ એ ફૉલ..!’ દોસ્‍તો, શોધવા નીકળીએ તો દેશની દર પાંચમી ઓફિસમાંથી આવો એક ડિફેક્‍ટીવ પીસ (ડેમેજર) મળી રહે, જે મેચ વખતે ઓફિસ અવર્સને લંચ અવર્સમાં ફેરવી નાખે છે. ક્‍યારેક તો આવા નસીબદાર નમુનાઓ પાંચ છ લાખનો પગાર મેળવતા હોય છે. (એ હિસાબે તેમનું એક બગાસુ ય ઓફિસને  સો દોઢસો રૂપિયાનું પડતું હોય છે) દેશની એકાદ ઓફિસ પણ એવી નથી,  જે ધોનીની સીક્‍સ પર (ચાલુ પગારે) ઝૂમી નહીં ઉઠતી હોય! ક્રિકેટના આવા જોખમી ક્રેઝથી નવી પેઢીને નહીં બચાવીશું તો આવતી કાલનું ઇન્‍ડિયા જરૂર ફોલોન થશે.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s